II- 2024 YILI İŞ YERİ KİRA GELİRİNİN BEYANI

 II- 2024 YILI İŞ YERİ KİRA GELİRİNİN BEYANI

Gelir Vergisi Kanununun 94 üncü maddesinde sayılan kişi, kurum ve kuruluşlar; gayrimenkul sermaye iradına konu mal ve hakları kiralamaları durumunda, kira ödemeleri üzerinden gelir vergisi kesintisi yapmak zorundadırlar.

Kiracı, kurum ve kuruluşlar; yaptıkları kira ödemesinin brüt tutarı üzerinden %20 oranında gelir vergisi kesintisi yapacaklardır. Kiracı, kazançları basit usulde tespit olunan bir mükellef ise; vergi kesintisi yapma yükümlülüğü bulunmadığından, kira ödemesi üzerinden vergi kesintisi yapmayacaktır. Kira tutarının net tutar üzerinden anlaşıldığı durumlarda, kiranın brüt tutarı hesaplanarak bu tutar üzerinden kesinti yapılması gerekmektedir. Kesinti oranı % 20 olduğuna göre, net kira tutarı 0,80’e bölünerek brüt tutar hesaplanmalı ve bu brüt üzerinden kesinti yapılmalıdır. Örneğin 15.000 TL'nin brüt tutarı 15.000/0,80=18.750 TL olacaktır.

Kiraya verilen gayrimenkulün hem konut hem de iş yeri olarak kullanılması halinde ise; kira bedelinin tamamı vergi kesintisine tabi olacaktır.

Tevkifata tabi iş yeri kira gelirlerinin brüt tutarı 2024 yılı için 230.000 TL'yi aşanlar beyanname vermek zorundadır. İş yeri kirası yanında mesken kira geliri de varsa, beyanname verme sınırı olan 230.000 TL’nin aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi kesintisine tabi brüt kira gelirleri ile konut kira gelirinin gelir vergisinden istisna edilen tutarı (33.000,- TL) aşan kısmı birlikte dikkate alınacaktır.

Kira tutarı, kesinti ve istisna uygulamasına konu olmayan bir kiralama ise ve tutarı 2024 yılı için 13.000 TL aşıyorsa, yıllık beyanname verilecektir.

Aile bireylerinin her birinin sahip oldukları mal ve haklardan elde ettikleri kira gelirleri için kendi adlarına ayrı ayrı mal ve haklara hisseli olarak sahip olunması halinde ise her ortağın sadece kendi hissesine karşılık gelen kira gelirlerini beyan etmesi gerekecektir.

Giderler;

Yıllık beyanname ile bildirilecek gelirlere ilişkin indirilecek giderler Gelir Vergisi Kanunu ile diğer kanunlarda belirtilmiştir.

İş yeri kirası elde edenler de götürü veya gerçek gider yöntemini seçebilirler; fakat götürü gider yöntemini seçen mükellefler 2 yıl geçmedikçe gerçek gider yöntemine geçemezler. Mesken kira geliri ile birlikte iş yeri kira geliri de elde edip beyanname vermek zorunda olan mükellefler, gerçek veya götürü yönteminden birini seçebilirler; birisi için götürü gider, diğeri için gerçek gider yöntemini seçemezler.

Götürü gider yöntemini seçenlerin işyeri kira gelirine %15 oranında indirim uygulanır.

Kiraya verilen mesken için elde ediliş tarihinden itibaren 5 yıl boyunca iktisap bedelinden %5 oranında uygulanan indirim, iş yeri olarak kiraya verilen gayrimenkuller için uygulanmaz.

Gerçek gider yöntemini seçen mükellefler yaptıkları giderlerle ilgili belgeleri 5 yıl boyunca saklamak ve istendiğinde ibraz etmek zorundadırlar.

Gelir Vergisi Kanunu’nda ayrıca beyanname üzerinde bazı indirimlere de yer vermiştir.

Brüt gelir tutarından, indirim konusu yapılacak gider tutarın hesaplamasında beyan edilen gelir olarak, yıllık gelir vergisi beyannamesinde yer alan indirimler ve geçmiş yıl zararları düşülmeden önceki tutar esas alınacaktır.

Buna göre, indirim konusu yapılabilecek bazı hususlar şunlardır:

1. Hayat/şahıs sigorta primleri,

2. Eğitim ve sağlık harcamaları,

3. Beyan edilecek gelirden sınırlı olarak indirilebilecek bağış ve yardımlar ile tamamı indirilebilecek bağış ve yardımlar,

4. Sponsorluk harcamaları,

5. Cumhurbaşkanınca başlatılan yardım kampanyalarına makbuz karşılığı yapılan ayni ve nakdi bağışlar,

6. İktisadi işletmeleri hariç, Türkiye Kızılay Derneğine ve Türkiye Yeşilay Cemiyetine makbuz karşılığı yapılan nakdi bağış ve yardımlar,

7. Bireysel katılım yatırımcısı indirimi,

8. Diğer kanunlara göre tamamı indirilecek bağış ve yardımlar.

Beyanname Mart 2025 döneminde verilmesi gerekmektedir.

Beyannamede Gelir Vergisi Kanunu’na göre kesilmiş bulunan vergiler, beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir; mahsubu yapılan miktar gelir vergisinden fazla olursa, aradaki fark vergi dairesince mükellefe bildirilir ve mükellefin tebliğ tarihinden itibaren bir yıl içinde müracaatı üzerine kendisine red ve iade edilir.

2024 takvim yılı için iade tutarı 239.000 TL’yi aşan kısım Vergi Usul Kanununa göre vergi inceleme yetkisi bulunanlarca yapılacak inceleme sonucunda düzenlenecek vergi inceleme raporuna göre iade edilir.

Nakden iade talebinin 2024 takvim yılı için 2.405.000 TL kadar olan kısmı, mükellefle süresinde tam tasdik sözleşmesi düzenlemiş yeminli mali müşavirce düzenlenecek tam tasdik raporu uyarınca iade edilir. İade talebinin 2024 takvim yılı için 2.405.000 TL aşan kısmının iadesi vergi inceleme raporu sonucuna göre yerine getirilir.

2024 yılında elde edilen kira gelirlerine ilişkin olarak verilecek yıllık gelir vergisi beyannameleri üzerinden tahakkuk eden gelir vergisi, 2025 yılının Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksite ödenir. Damga vergisi ise birinci taksitle birlikte ödenir.

A. Uğur GÖKALP

23.01.2025