ASGARİ ÜCRET ADİL Mİ?

Türkiye'de asgari ücret, 16 yaşını doldurmuş işçiler ve bundan daha küçük işçiler için ayrı ayrı tespit edilirken; 2014'te Asgari Ücret Yönetmeliğinde yapılan değişiklikle, "16 yaşını dolduranlar" ve "16 yaşını doldurmayanlar" diye ayrım yapılmadan, iş sözleşmesi ile çalışan ve İş Kanunu kapsamında olan veya olmayan her türlü işçinin ‘milli seviyede tek asgari ücret tespiti’ ne yönelik bir karar alınmıştır. (Resmi Gazete, 31 Aralık 2014, sayı:29222)

 Asgari Ücret konusunda en son 27.12.2023 tarih ve 2023/2 sayılı karar da, 30.12.2023 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. Bu karara göre; 700,00 TL asgari ücret desteğiyle birlikte “milli seviyede tek bir asgari ücret”  01.01.2024- 31.12.2024 tarihleri arasında geçerli olmak üzere, bir günlük 666 Lira 75 kuruş olarak belirlenmiştir ki, bu da aylık  666,75X30=20.000,50 kuruş yapmaktadır. Bu tutarın neti de 17.002,12 TL olmaktadır.

Asgari ücret tespitinde bölgeler arasındaki farklılığın dikkate alınmaması;

Sadece ülkemizde değil, her ülkede bölgeler arasında, geçinme endeksi bakımından farklılıkların olduğu bilinmektedir. Türkiye’de ise bölgesel farklılıkların çok yoğun olması, tek bir asgari ücret belirlenmesindeki adaletsizliği daha belirgin bir hale getirmektedir.

Yapılan çalışmalarda, yıllar içinde Türkiye’de Doğu-Batı-Kuzey-Güney bölgeleri arasındaki eşitsizlik  azalmamış, aksine daha da artmıştır.

Dolayısıyla, hayat standardının daha düşük olduğu Doğu ve Güneydoğu Anadolu Bölgelerinde çalışan bir işçinin, diğer bölgelerde çalışanlarla aynı asgari ücreti elde etmesi, gelişmiş bölgelerdeki işçiler aleyhine bir durum ortaya çıkarmaktadır. Örneğin, Bayburt veya Muş ilinde çalışan bir işçinin hayat şartları ile İstanbul'daki bir işçinin hayat şartları bir değildir. Sadece, İstanbul’da konut kiraları ve ulaşım giderleri dikkate alındığında,  adaletsizlik çok net bir şekilde ortaya çıkar. Diğer faktörler de dikkate alındığında hiç kuşkusuz, bir işçinin bu bölgelerde geçinecek olduğu düzey ile az gelişmiş bölgelerde geçineceği düzey arasında önemli derecede farklılıklar tartışmasızdır.

Devlet, yatırım teşvikleri konusunda bölgeler arasındaki gelişmişlik farkını dikkate alarak, az gelişmiş bölgelere daha fazla teşvik vermektedir. Asgari ücret konusunda da bölgeler arasındaki farklılıklar dikkate alınarak, ortak asgari bir ücret belirlendikten sonra, bölgeler arasındaki farklılıklar dikkate alınarak her bölge için farklı asgari ücret belirlenmelidir. Bu şekilde belirlenecek asgari ücretin daha adil olacağını düşünüyorum.

Bunun için İş Kanunu’nda bir cümlelik değişiklik yeterli olacaktır.

A.Uğur GÖKALP

30.12.2023