CEBELLEZİ

Aslında “cebellezi” uydurma bir kelime, ama sözlüğe baktım aynen şöyle yazıyor:  “Kendinin olmayan bir şeyi alıp cebine atma, karşılıksız olarak elde etme, kolayca kazanma, hırsızlama, çalma." 

Cumartesi günü, ismi bende kalsın, eşimle bir pastaneye girdim ve bir doğum günü için pasta beğendik 700 TL. Kredi kartımı verdim, kasadaki kız pos cihazından fişimi kesti verdi. O, beğendiğimiz pastayı hazırlarken ben de verilen fişe şöyle bir göz attım.  

04.11.2023 saat 16: 34 

Fiş No: 0043

EKMEK  %1  KDV 7,00TL 

TOPLAM 707,20 TL

Sonra kıza döndüm dedim ki, “Ben ekmek almadım ki, pasta alıyorum, oysa siz ekmek fişi kesmişsiniz hem de KDV %1” , kız kem küm ettikten sonra, “isterseniz yiyecek fişi keseyim.” dedi.

“Ya kızım ben pasta aldım, bana pasta fişi keser misiniz?” dedim.

Kız, “cihazda pasta diye bir bölüm yok, fiş lazımsa yiyecek fişi keseyim.” dedi.

“Nasıl yok, sen akşama kadar kaç tane pasta satıyorsun, hep böyle ekmek fişi mi kesiyorsun? 

Fiş bana lazım mı, değil mi, ne yapacaksın? Seni ne ilgilendirir; ne sattıysan onun fişini kessene” dedim. 

Kız iyice afalladı ve bana  

KDV %10 :  74 TL

YİYECEK  :707,20 TL

TOPLAM :707,20 TL

NAKİT      : 707,20 TL

Şeklinde yeni bir fiş kesti.

İşin aslı şu: Bana pasta fişi kesseydi KDV tutarı 74 TL olacaktı. Ekmek fişi kestiği için KDV tutarını 7 TL olarak hesapladı. Haliyle işletme sahibi açıkça benden aldığı 74-7=67 TL’yi cebellezi yapacaktı. 

***

Birkaç gün sonra tiyatroya gidiyoruz. Kızılay civarında park yeri bulmak ne mümkün. Tiyatroya yakın bir otoparka girdim. Giriş 50 TL ilave her saat + 10  TL 

Otopark ful dolu, tahminen içerde 300 araç var; neyse, aracımızı bir köşeye sıkıştırdık. Kredi kartı geçerli değil. 

“Ücretimiz ne kadar?” diye sordum. 

“Ne zaman çıkacaksınız?” dedi 

“2-3 saat sonra çıkarız” dedim. 

“80 TL” dedi. 100 TL uzattım 20 TL iade etti. Tabi fiş-miş hak getire… 

Gıcıklık bu ya, “Fiş vermeyecek misin?” dedim. 

İstemeyerek kulübeye girip bir fiş kesti verdi; karanlıkta sokakta fişe bakmadım. 

Daha sonra baktığımda, fiş aynen şöyleydi:

Tarih 10.11.2023 

Saat: 21: 06

Fiş No   : 0002

Otopark %20 KDV:13,33 TL

TOPLAM: 80 TL

Sonuç: Akşamın saat 21:06’sı, kesilen fiş numarası 2, yani otoparka akşama kadar iki araç park etmiş görünüyor. Gülmeyin, durum aynen bu.

Şimdi bir hesap yapalım ve otopark sahibinin bir günde kaç lirayı cebellezi yaptığını bulalım.

Sabahtan akşama kadar giren-çıkan 600 aracın park ettiğini ve hepsinin de 50 TL ödediğini varsayalım. 50 TL park ücretinin içinde 8,33 TL si KDV olduğuna göre 8,33X600= 4.998 TL KDV, yani 5.000 TL otoparkçı tarafından cebellezi yapılmıştır. Bir ayda 5.000 X 30 = 150.000 TL yapar.

***

Gelelim bir başka konuya: Bir kimse emekliliğinde ilave bir gelir olsun diye bir konut aldığını ve bunu da 5000 TL den kiraya verdiğini, kira kontratına da her yıl TEFE-TÜFE oranında artış yapılacağını kiracıyla karşılıklı olarak kararlaştırıp imzalandığını ve bir sözleşme yapıldığını düşünün. 

TÜİK’e göre Enflasyon her ne kadar 61,36 olsa da, gerçek enflasyonun ne kadar olduğunu çarşı pazardan biliyorsunuz. Gerçek enflasyondan vaz geçtik; devlet, 2022 yılı için “yeniden değerleme oranını” 122,93 belirlemiş, vergi ve cezalar buna göre yeniden düzenlenmiştir. Şimdi siz ev sahibi olsanız 5.000 TL olan kirayı yüzde kaç artırırsınız? Yeniden değerleme oranından vaz geçtik TEFE-TÜFE oranında bile artıramıyorsunuz. Hükümet çıkardığı kanunla size en fazla % 25 artırma imkânı veriyor. Haliyle kiracı-ev sahibi kavgaları cinayete kadar varıyor. 

***

Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu (DİSK) dört gündür yürüyor. 

Kaç kişi bunun farkında? 

Yürüyüş İstanbul’dan başladı, Ankara’da meclisin önünde sona erecek. 

Ne diye yürüyorlar biliyor musunuz? 

“ Vergide Adalet ve Gelirde Adalet ” diye… 

Selçuklu döneminde “Karakuşi Kadı” diye bir Kadı varmış. Karakuşi Kadı’nın bir fıkrası var bilmem bilir misiniz? İnternetten bulup okuyabilirsiniz. 

Bizdeki adalet aynen Karakuşi Kadı’nın adaleti gibi, ne diyelim… 

Adaletinle sen çok yaşa !...

A. Uğur GÖKALP

16.11.2023