CUMHURIYET’IN ÜÇ FEDAİSİ

MERAKLISINA BİR KİTAP

Cumhuriyet’in Üç Fedaisi

Özdemir İnce

Tekin Yayınları

Kitap 6. baskı, basım yılı Şubat/2020,  kitabı ne zaman aldım hatırlamıyorum. Bazen birkaç kitap birden alırım, daha birini bitirmeden diğerleri kitaplıkta yerini alınca, kitaplıkta okunmadan unutulur… Geçenlerde bir kitabı ararken bu kitabı gördüm, çekip çıkardım diğerlerinin arasından, okumamışım… “Hayret bu kitabı niçin okumadım” diye sordum kendi kendime.

Ve okumaya başladım aynı gün…

Cumhuriyet’in Üç Fedaisi; Mahmut Esat Bozkurt, Şükrü Saracoğlu, Dr. Reşit Galip…

Her biri birbirinden değerli üç devrimci…

Mahmut Esat Bozkurt, İsviçre’nin Fribourg Üniversitesi Hukuk Fakültesi’ni bitirip “Osmanlı Kapitülasyonları Rejimi Üzerine” doktora tezini onur derecesi alarak hukuk doktoru olur. Tarih 24 Mart 1919, henüz Mustafa Kemal Samsun’a çıkmamıştır; ama O, hocalarının karşısında

“ Artık Türkiye’nin kapitülasyonlar rejimine onay vermesi mümkün değildir.” diye tezini savunur ve hocalar bu zeki, cesur Türk’ün başarısını “aliyy-ül-a’la” (en yüksek) anlamına gelen dereceyle onaylarlar…

Şükrü Saracoğlu; 1886 Ödemiş doğumlu, Milli Eğitim, Maliye ve Adalet, Dışişleri Bakanlıkları Başbakanlık ve Meclis Başkanlığı. Maçlara bilet alarak giden, beleş sevmeyen, öldüğünde kiralık bir evde oturan, devlet adamı…

Ve Dr. Reşit Galip, hiçbir zaman, hiçbir yerde baş eğmeyen, Atatürk’ün sofrasında “ Devrimleri korumak için sizden müsaade istemiyorum. Hatayı yapan siz de olsanız sizi de eleştiririm. Devrimleri gerekirse size karşı bile korurum.” diyecek kadar cesur ve gözü pek insan… Ve 1934 yılında öldüğünde cebinde 5 lirası vardır.

Yazacak o kadar çok şey var ki, ama bu sayfa buna izin vermiyor.

Sayın İnce, kitabında neden üç devrimci demedi de üç fedai dedi, diye merak ettim ve TDK sözlüğüne baktım “Fedai: Bir ülkü uğruna tehlikeli işlere girişerek canını esirgemeyen kimse, serdengeçti” açıklaması var.

Belki tanımadığımız daha ne serdengeçtiler var bu ülkede; ama en azından bu üç fedaiye iki kişiyi daha eklememiz gerekir. Mustafa Necati ve Hasan Ali Yücel…

Tarih sevenlerin mutlaka okuması gereken bir kitap…

A. Uğur GÖKALP