ESNAF

Esnafın “sattığımız malı yerine koyamıyoruz, sermayeden yiyoruz.” şeklindeki serzenişleri artınca matematik, muhasebe ve vergiyi de kapsayacak şekilde olayı basitleştirerek herkesin anlayacağı şekilde şöyle bir mizansen yazdım; okuduktan sonra kararı siz verin…

Vatandaşın 1.000 TL parası var ve bir iş yapmak istiyor.

“Ben bir fırın açayım ve ekmek yapıp satayım.” diyor.

Kasada 1.000 TL -Sermaye 1.000 TL, işe başlıyor…

Değirmenciye gidip un almak istediğini söylüyor.

Değirmenci, çuvalı 200 TL den 5 çuval un satıyor bizim fırıncıya…

Fırıncı aldığı bu 5 çuval un ile ekmek yapıp, satıyor ve 1200 TL hasılat elde ediyor.

Fırıncı tekrar değirmenin yolunu tutuyor ve 5 çuval daha un almak istediğini söylüyor. Ama bu sefer değirmenci una %20 zam geldiğini ve 5 çuval için 1.200 TL ödemesi gerektiğini söylüyor… Bir kere işe başlamış olan fırıncı işe devam kararı alıyor ve 1.200 TL vererek 5 çuval unu alıyor ve bunlardan da ekmek yapıp 1.500 TL hasılat elde ediyor.

Paraya hiç dokunmadan, yemeden, içmeden, hiç harcama yapmadan; yeniden değirmenin yolunu tutuyor. Değirmenciye 1.200 TL uzatıp 5 çuval un almak istediğini söylüyor ama; değirmenci yine una zam geldiğini ve 5 çuval un için 1.500 TL ödemesi gerektiğini söyleyince, fırıncı 1500 TL ödeyerek yine 5 çuval daha un alıyor ve bunlardan de ekmek yaparak satıyor ve 2000 TL hasılat elde ediyor.

(Tabii bu arada her seferinde ekmeklere zam geldiğini ve sizler de zamlı ekmek aldığınızı unutmayın…)

Fırıncı tekrar değirmenin yolunu tutuyor ve değirmenci yine una zam geldiğini ve 5 çuval un için 2000 TLödemesi gerektiğini söylüyor ve bir kere işe bulaşmış olan fırıncı lanet okuyarak 5 çuval unu alıyor ve fırına getiriyor. O gün de diyelim ki 31 Aralık günü olsun ve fırıncının bu ticaret sonundaki bilançosunu çıkaralım.

Kasa :0,00 TL

Satışlar ( Hasılat) : 1.200+1.500+2.000= 4.700 TL

Satışların Maliyeti: 1.000 +1.200+ 1.500= 3.700 TL

Kar: 1.000TL

Stoklar ( 5 çuval un) : 2.000 TL

Sermaye : 1.000 TL

Fırıncı işe başladığında 5 çuval unu vardı. Sermayesi de 1.000 TL idi...

31.12 tarihinde; yine 5 çuval unu var, sermayesi yine 1.000 TL ama 1.000 TL kar etmiş durumda ve bu kardan da vergi vermek durumunda…

İşte esnafın hali bu!...

Şimdi sizce bu fırıncı gerçekten kar etti mi? Vergi vermesi gerekir mi?

Yoksa, 1.000 TL eden beş çuval unu, 2.000 TL ye çıkarak sermayesi mi arttı?

Kar etmedi sermeyesi arttı diyorsanız, karının sermayeye ilave edilerek, vergi alınmaması gerekir. Eğer vergi verirse sermayesi vergi miktarı kadar azalacaktır.

Tüm bu can sıkıcı işlemlerden sonra olayı bir fıkra ile tamamlayalım.

Erzurumlu muhasebeci bilançoyu çıkarmış ve tüccarın önüne koymuş; şu kadar mal aldık, şu kadar sattık, şu kadar kar ettik ve şu kadar da vergi vermemiz gerekir, deyince, Erzurumlu hesabı şöyle bir inceledikten sonra… bir hesaba, bir de cebine bakmış!…

“Hesaba bahirem hac gerektirir… Cebime bahirem sadakaya muhtacım!…”

“Bu nasıl iş ?...” demiş…

Son söz: Bir bilançoda önemli olan öz varlığın artmasıdır. Varlıklar artmadan, varlıkların parasal değerinin artması sizi aldatmasın…

A. Uğur GÖKALP

04.03.2022